Uitgave “Zaanse Trots”, Rosa Koelemeijer (2025)

BINNENKIJKEN BIJ MONUMENTEN IN DE ZAANSTREEK

Opzet boek
De Zaanstreek telt bijna 600 rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten en in een groot deel van deze monumenten wordt ook gewoond. Gewoonlijk zien we de monumenten alleen van buiten, maar dit boek laat zien hoe mensen wonen in een monument. Aan de hand van mooie fotografie en een interview met de bewoners krijgt de lezer een beeld van hoe het is om in een monument te wonen. Wat is het verhaal áchter hun huis? Wat maakt het wonen in een monument zo bijzonder? Welke bijzondere monumentale elementen zijn er nog te vinden in het huis? Wat is de geschiedenis? Hoe hebben de bewoners het monument aangepast aan de tijd en verduurzaamd? In het boek Zaanse Trots kijken we binnen bij twaalf Zaanse monumentale woonhuizen.

Aanpak
De mooiste en meest toonaangevende monumentale woonhuizen worden getoond. Gekozen wordt voor huizen die inspireren en die de sfeer van weleer hebben behouden en nog over veel monumentale elementen beschikken. Maar die ook zijn aangepast aan de huidige woonstandaarden. Panden uit de verschillende dorpen in de Zaanstreek en uit Zaandam en de bewoners komen aan het woord om hun persoonlijke verhaal te vertellen. Naar elk huis wordt archiefonderzoek gedaan zodat ook de geschiedenis van het huis kan worden beschreven. Wie waren bijvoorbeeld de eerste bewoners, waren er bedrijven in het pand gevestigd, welke karakteristieke details heeft het huis?
Inmiddels is een groot deel van de bewoners reeds benaderd om hun mogelijke medewerking te vragen en de volgende monumenten zouden bijvoorbeeld een plek kunnen krijgen in het boek:

Zaandam

• Huis Het Smaal, Oostzijde, René Prins
• Het Monethuis, Oostzijde 221, familie de Ruiter
• Het blauwe huis, Hogedijk
• Kalf 86, Roel Heise

Zaandijk

• Het Honig Breethuis
• Lagedijk 110, voormalige burgemeesterswoning, met geschilderd behang, Pietsje en Arend-Jan Bloem
• Lagedijk 270, oude bakkerij uit Westzaan: herbouwd door Bart Nieuwenhuijs, Mieke Doornbos
• Lagedijk 214, oudste huis van Zaandijk, Fleur Suzanne Hoffer,
• Verlanenpad 2, Frans Wytema
• Lagedijk 52, Casper Bussenbach
• Lagedijk 48, bijzondere Zaankamer: De Blauwe Kamer, Laila en Hans-Jacob

  Amons

• Molenaarswoning van Molen de Dood, Lagedijk 28, molenaar Rick Bakker
• Domineestuin 3, nog oud huis op de domineestuin, Daniël Didde

  Wormer

• Gemaal Ceres op de Veerdijk 108, fotografe Robin le Puy
• Het voormalig raadhuis aan de Dorpsstraat 350, familie Ten Brinke
• Pakhuis op de Veerdijk, Bas Hein Wormerveer

• Pakhuis de Wildeboer, oorspronkelijk pakhuis van Verkade, atelier en woonhuis aan de Dubbelebuurt 19 van Gemma van Gelder
• Het Blaauwe Hof aan het Hennepad in Wormerveer
• Zaanweg 60, huis plus schuur, Ruud Pauw

  Krommenie

• Huize Inverdan, Noorderhoofdstraat 92, Anne Dam en Rosa Koelemeijer
• Huize Ceres, Zuiderhoofdstraat 115

  Westzaan

• Het huis van restaurator Bart Nieuwenhuijs
• Zeilmakerstraat 2, Arie Boot
• J.J. Allantstraat 457, Dirk en Anja
• In de Oranjeboom, J.J. Allantstraat 328

  Jisp

• Het oudste huisje van Jisp aan de Dorpstraat 19

Zaanse Schans

• Kalverringdijk 7
• Kalverringdijk 10, Ruud Keineman
• Kalverringdijk 19, Koopmanshuis De Mol

  Bij het bepalen welke woonhuizen een plek moeten krijgen in het boek wordt samengewerkt met de historische genootschappen in de Zaanstreek, Stadsherstel, de afdeling Erfgoed & Monumenten van de gemeente Zaanstad en bijvoorbeeld Bart Nieuwenhuijs, die zich heeft gespecialiseerd in de restauratie van Zaanse monumenten.

  Belang van het boek
  Monumenten in de Zaanstreek zijn onderdeel van de Zaanse identiteit. Kenmerkend is de houtbouw, het gebruik van de kleur groen, de lucht- en theehuizen, de smuigers, oude tegels, ornamenten als makelaars (een wit geschilderd ornament in de geveltop), deurkalven en de sierlijke houten gevels, ooit gemaakt door de vaardige houtsnijders uit de Zaanse scheepsbouwindustrie. Weinig Zaankanters weten hoe de monumenten er van binnen uitzien, waardoor het boek kan bijdragen aan een gevoel van ‘Zaanse trots’. Ook past het boek bij de toeristische visie van Zaanstad, dat zich richt op het versterken van de Zaanse identiteit en het aantrekken van cultuurtoeristen die geïnteresseerd zijn in het verhaal achter het erfgoed van de Zaanstreek.

  Over de makers
  Auteur: Het idee voor dit boek komt van freelance journaliste Rosa Koelemeijer. Zij bewoont het monument Inverdan aan de Noorderhoofdstraat 92 in Krommenie. Koelemeijer werkt als freelance journalist voor bladen als het Volkskrant magazine, Libelle en Saar, was chef en hoofdredacteur bij Libelle en Wendy en is daarnaast auteur van de boeken Hollandse Bergen, Klokkenluider en het zojuist verschenen biografisch portret over Jeroen Krabbé. Ter ondersteuning van de opzet van het boek zijn foto’s van haar eigen woning en van een molen bijgevoegd.
  Ontwerp: Anneke Krull (iloveillustrationgallery.com),
  Fotografie: Timo Sorber (timosorber.nl).

  Uitgeverij: Stichting Uitgeverij Noord-Holland heeft als doelstelling het documenteren, verspreiden en bevorderen van kennis over de geschiedenis en/of cultuur in de provincie Noord-Holland. De boeken betreffen provinciale, regionale of plaatselijke onderwerpen van historische of sociaal-culturele aard. En niet of nauwelijks op commerciële basis uitgegeven kunnen worden. De Stichting beoogt niet het maken van winst.

Planning & presentatie
De wens is om het boek te presenteren tijdens Open Monumentendag in 2025. De presentatie van het boek kan worden gekoppeld aan een tentoonstelling in het Zaans Museum. De afspraken hiervoor zijn reeds gemaakt en de kosten voor de tentoonstelling liggen bij het Zaans Museum. Tevens wordt het boek in samenwerking met het Zaans Museum gepresenteerd op een aansprekende plek op de Zaanse Schans. De presentatie kan ook in het teken van verduurzaming staan om eigenaren van monumenten, beleidsmakers en bedrijven die zich richten op monumentenadvies en verduurzaming met elkaar in gesprek te laten gaan. Zaans.nl wil op Open Monumentendag 2025 een fietsroute uitzetten langs de monumenten die in het boek te zien zijn.

Promotie
Initiatiefnemer Rosa Koelemeijer beschikt door haar werk als journalist over een groot netwerk in de media. De presentatie van het boek op Monumentendag 2025 wordt gekoppeld aan interviews in lokale media en bijvoorbeeld Het Parool. Ook zal zij met haar eigen huis meedoen aan Open Monumentendag en kan het boek daar op die dag verkocht worden. In 2024 deed zij ook mee en dit trok 250 bezoekers. Ook zou een voorpublicatie van een van de Binnenkijkers goed passen in een blad als VT Wonen. Zaans.nl zal aandacht geven aan het boek op haar website, daarbij zal de fietstocht die Zaans.nl wil organiseren langs de monumenten en de presentatie van het boek op de Zaanse Schans gekoppeld aan een tentoonstelling van de foto’s in het Zaans Museum de nodige media-aandacht trekken. Het boek zal te koop zijn in de reguliere boekhandel, via de site van Uitgeverij Noord-Holland, in het Zaans Museum en in de winkel van Zaans.nl bij station Zaandam.

Partners
Monumenten Zaanstad